«Усе свае заводы-параходы давялося пакінуць у Беларусі». Прадпрымальнік страціў мільёны, а цяпер будуе хаткі хобітаў на колах
Валер Астрынскі зарабляў мільёны долараў на гандлі сталлю ў Беларусі, інвеставаў у IT-стартапы, уваходзіў у ТОП-200 найбагацейшых людзей краіны. Аднак у 2021 годзе праз крымінальную справу аб падатках дзесяцігадовай даўніны беларус страціў бізнес. Заплаціўшы дзяржаве $1,5 млн штрафу і адбыўшы 2,5 года «хатняй хіміі», прадпрымальнік з сям’ёй пераехаў у Гданьск.
У эміграцыі 48-гадовы бізнесовец пачаў усё з нуля — стварыў праект Stativa па вытворчасці мабільных хатак для адпачынку. Яго гісторыю расказвае Радыё Свабода.
«Хатняя хімія» натхніла на хаткі хобітаў
Ідэя бізнесу нарадзілася, калі Валер Астрынскі адбываў «хатнюю хімію» у хаце сваёй бабулі ў Іўеўскім раёне. Не маючы права займацца прадпрымальніцтвам, ён заняўся агратурызмам і аднаўленнем вясковых хатаў. Пераехаўшы ў Польшчу, ён вырашыў развіць ідэю вясковых хат і заснаваў бізнес пад брэндам Stativa.
— Захацелася прыйсці ў нішу агратурыстыкі, бо гэта спалучэнне прыроды, якую я люблю, і адпачынку. Можна рабіць нешта цікавае, добрае, каб людзі адпачывалі, — тлумачыць прадпрымальнік.
Кампанія Stativa робіць невялікія драўляныя хаткі для адпачынку плошчай у 13,5 кв. метра. Яны мабільныя — на колах. Як кажа Валер, такі часовы фармат сімвалізуе жыццё эмігранта, а яшчэ патрабуе менш узгадненняў з уладамі і лягчэй транспартуецца.
Прастора ўнутры хат ствараецца прыгожай і ўтульнай, многае ў інтэр’еры зроблена з дуба. Вонкава хаткі нагадваюць жытло хобітаў: скруглены дах з дранкі, паўкруглыя вокны і дзверы.
— Ёсць навуковыя даследаванні, што круглыя формы ў архітэктуры паляпшаюць самаадчуванне, зніжаюць стрэс. Я падумаў: чаму ж гэтым не скарыстацца? На халеру рабіць куты, калі можна зрабіць усю хату скругленай? Трошкі ад Толкіна, трохі ад нейкіх старажытнасцяў і казкі. Гэта чапляе людзей, — тлумачыць Валер Астрынскі.
Ёсць у такім дызайне і прагматычны складнік — каб вылучыцца на рынку жылля для адпачынку. Бо «казачная» прапанова добра прадаецца на ўзроўні эмоцый.
Лічбавы дэтокс за 500 злотых
Стартавым капіталам для бізнесу сталі €40–50 тысяч, атрыманыя ад продажу дзвюх вясковых хат у Беларусі, якія выкарыстоўваліся для агратурызму. Пазней да праекта Stativa далучыліся інвестары.
Каманда з 12 чалавек будуе па дзве хаткі ў месяц. Выдаткі толькі на матэрыялы для аднаго аб’екта складаюць каля €10 тысяч, але да гэтага трэба яшчэ дадаць аплату працы і інжынерныя распрацоўкі. Валер прызнаецца, што стартап пакуль стратны, але добра расце.
Stativa шукае маляўнічыя прыродныя месцы, каб усталяваць свае хаткі і здаваць іх для адпачынку. Цяпер у кампаніі ўжо ёсць 6 хатак у розных кутках Польшчы (каля Гданьска, Кракава, Варшавы) — на ферме з альпакамі, паляне з козамі, на беразе ракі.
Прадукт пазіцыянуецца як «лічбавы дэтокс» для жыхароў вялікіх гарадоў. Сярэдні кошт за суткі складае каля 500 злотых (больш за €100).
У планах Валера Астрынскага — стварыць сетку з сотняў такіх хатак па ўсёй Еўропе (у Нідэрландах, Нямеччыне, Чэхіі).
— Патрэбны краіны з высокім працэнтам унутранага турызму і з высокімі цэнамі на арэнду жытла, — заўважае прадпрымальнік.
Напрыклад, у Нідэрландах начлег у такой хатцы можа каштаваць €150–200.
Асноўны актыў — гэта не мільёны, а кантакты і імідж
Беларускаму прадпрымальніку прапаноўвалі вярнуцца ў гандаль сталлю ў Польшчы, але ён адмовіўся: захацелася ствараць «эмацыйны тавар».
— Усе свае заводы-параходы і мільёны давялося пакінуць у Беларусі. Асноўны мой актыў, з якім я з’ехаў — гэта кантакты, знаёмствы, мой іміджавы капітал. Калі я прыходжу да інвестараў, яны ведаюць, які ў мяне жыццёвы досвед, ці можна быць ва мне ўпэўненым.
Валер Астрынскі лічыць, што кожны бізнесовец мусіць быць гатовы да банкруцтва. І калі яны ўжо год жылі ў эміграцыі, а зберажэнні заканчваліся, то жонка нават казала пра працу ў польскай прадуктовай краме «Жабка» як магчымы запасны варыянт.
Прадпрымальнік спакойна ставіцца да страты мінулага статусу і да фізічнай працы:
— Жыццё вельмі афігенная штука, і яно, блін, скончыцца. Трэба яго пражыць цікава. Факусавацца на «паспяховым поспеху» мне ніколі не падабалася. Я захапляўся турызмам, хадзіў па гарах, спаў у намёце. І эмоцыі ад гэтага не слабейшыя за эмоцыі ад куплі чарговага «Мэрсэдэса». Жыццё скончыцца — і можа гэта зрабіць у кожны момант. Не хацелася б факусавацца толькі на грашовых пытаннях.
